Nowe komentarze  rozwi┼ä
Archiwum    rozwi┼ä

Ze strapontena

o serwisie wyszukiwanie
 

Wielka Tr├│jka XX wieku. FH, 18.05.2012

Wielka Trójka muzyki XX wieku: Ravel, Gershwin, Bernstein. W Filharmonii Narodowej.

Joseph-Maurice Ravel (1875-1937), francuski kompozytor i pianista, pochodzi┼é z mieszanej, szwajcarsko-baskijskiej rodziny. W jego twórczo┼Ťci mo┼╝na znale┼║─ç inspiracje muzyk─ů hiszpa┼äsk─ů, orientaln─ů i rosyjskiej, która we Francji pocz─ůtku XX wieku by┼éa popularna. Pierwsze utwory powsta┼éy pod wp┼éywem romantyków, w pó┼║niejszych latach by┼é pionierem impresjonizmu, podobnie jak Claude Debussy. Po 1918 roku popad┼é w klasycyzm. Cho─ç wi─Ökszo┼Ť─ç dzie┼é Ravela to pie┼Ťni i utwory fortepianowe, najbardziej znane s─ů jego utwory orkiestrowe, a zw┼éaszcza Boléro. Napisa┼é te┼╝ dwa koncerty fortepianowe: G-durD-dur. Ten drugi, bardzo rzadko dzi┼Ť wykonywany, z parti─ů solow─ů tylko na lew─ů r─Ök─Ö, zosta┼é napisany specjalnie dla pianisty Paula Wittgensteina, który straci┼é praw─ů r─Ök─Ö w I Wojnie ┼Üwiatowej.

George Gershwin (w┼éa┼Ťc. Jacob Gershowitz 1898-1937) ameryka┼äski kompozytor i pianista pochodzenia ┼╝ydowskiego, który dokona┼é syntezy muzyki rozrywkowej, jazzowej i koncertowo-symfonicznej, zosta┼é przez ojca Moryca Gershowitza, emigranta z Sankt Petersburga, przeznaczony na ksi─Ögowego. Marzy┼é jednak by zosta─ç pianist─ů. Zatrudni┼é si─Ö jako song plugger, czyli muzyk prezentuj─ůcy piosenki potencjalnym nabywcom nut. Pó┼║niej zacz─ů┼é akompaniowa─ç na fortepianie na Broadwayu. W 1919 roku napisa┼é piosenk─Ö Swanee, której nagrania sprzeda┼éy si─Ö w milionach egzemplarzy. Sta┼é si─Ö bogaty. Zacz─ů┼é pisa─ç muzyk─Ö powa┼╝n─ů z elementami ameryka┼äskiej muzyki ludowej. W 1924 opublikowa┼é B┼é─Ökitn─ů Rapsodi─Ö, która rozpocz─Ö┼éa pasmo sukcesów kompozytora. Rok pó┼║niej napisa┼é na zamówienie jedyny swój Koncert fortepianowy, chc─ůc sprawdzi─ç si─Ö w tej formie symfonicznej. Nie mia┼é ┼╝adnego wykszta┼écenia z kompozycji - uczy┼é si─Ö wi─Öc tej sztuki z podr─Öczników. Pierwsza recenzja po prawykonaniu zawiera┼éa nast─Öpuj─ůce zdanie: "┼Ťwiadomie obrazi┼é uczucia publiczno┼Ťci, serwuj─ůc jej przerobiony jazz" A w roku 1930, wraz z bratem, napisa┼é muzyk─Ö do filmu za 100000 dolarów, co w czasie wielkiego kryzysu by┼éo sum─ů astronomiczn─ů. W 1935 zrealizowa┼é swoje marzenie napisania opery o Po┼éudniu Stanów Zjednoczonych. Porgy and Bess spotka┼éa si─Ö z entuzjastycznym przyj─Öciem. Zmar┼é w lipcu 1937 roku, wskutek guza mózgu.

Leonard Bernstein (1918-1990), Wielki Cz┼éowiek Muzyki. Starannie wykszta┼écony ameryka┼äski kompozytor, pianista i dyrygent, zupe┼énie niezrównanie sugestywny popularyzator. Pochodzi┼é z ukrai┼äskiej rodziny o ┼╝ydowskich korzeniach. Komponowa┼é muzyk─Ö symfoniczn─ů, kameraln─ů, baletow─ů, filmow─ů i musicale dla Broadwayu. Szeroko wykorzystywa┼é folklor ameryka┼äski - pie┼Ťni kowbojskie, ta┼äce meksyka┼äskie, jazz. By┼é dyrektorem artystycznym najs┼éynniejszych ameryka┼äskich orkiestr i teatrów operowych z Metropolitan Opera na czele. Jego najwa┼╝niejsze kompozycje to balety Fancy Free i Facsimile, musicale dla Broadwayu On the Town, Trouble in Tahiti, Wonderful Town, West Side Story, symfonie Jeremiah, Kaddish, a tak┼╝e operetka Kandyd. Dla mnie niezwyk┼éa osobowo┼Ť─ç, któr─ů mog─Ö stale podziwa─ç na kanale Mezzo.

Taki wspó┼éczesny muzyczny tort (program poni┼╝ej) zagra┼éa poszerzona i... odm┼éodzona orkiestra FN. Zagra┼éa rewelacyjnie - perkusja i blachy brzmia┼éy szczególnie dono┼Ťnie i nowocze┼Ťnie. Muzyka by┼éa trudna do zagrania. W pierwszej chwili dyrygent Micha┼é Nesterowicz (1974) nie zrobi┼é na mnie dobrego wra┼╝enia. Starszy ni┼╝ na zdj─Öciu w programie - co zawsze jest nieprzyjemne. Ponadto pe┼éen pozy i przerysowania w ruchach by┼é prawdziwym przeciwie┼ästwem Bernsteina. Czyli maestro - i tyle. Ale z czasem zacz─ů┼éem dostrzega─ç jego niezwyk┼ée wyczucie muzyczne, znakomit─ů znajomo┼Ť─ç dzie┼é i idealne prowadzenie orkiestry. Cz─Östo siedz─Ö w Filharmonii Narodowej na pocz─ůtku prawego balkonu, ju┼╝ nad estrad─ů, nad kontrabasami, i widz─Ö zarówno ca┼é─ů orkiestr─Ö z gór, jak i twarz dyrygenta, jak i . Mog┼éem wi─Öc podziwia─ç jego mimik─Ö i spojrzenia na┼ä muzyków orkiestry. By┼éy to wielkie pozytywne emocje. Niestety, nie widzia┼éem wcale francuskiego pianisty, Pascala Rogé (1951). S┼éucha┼éem go tylko.

Micha┼é Nesterowicz mieszka w Hiszpanii, jest dyrektorem artystycznym Orquesta Sinfónica de Chile oraz Orquesta Sinfónica de Tenerife. Pisz─ů o nim „polska pot─Öga w Hiszpanii i Chile”.

Utwory wieczoru nie by┼éy dla mnie zachwycaj─ůce. Wola┼ébym Bolero, B┼éekitn─ů Rapsodi─Ö, Amerykanina w Pary┼╝u i instrumentalne wykonania piosenek z musicali Bernsteina, zamiast jego suity orkiestrowej. My┼Ťl─Ö, ┼╝e wielko┼Ť─ç kompozytorów tych dzie┼é nie podlega dyskusji, ale s─ů oni raczej dla ┼Ťwiata autoram kilku zaledwie popularnych kompozycji. Tak ju┼╝ jest, ┼╝e najlepiej podobaj─ů si─Ö nam utwory, które ju┼╝ znamy.

W czasie do┼Ť─ç d┼éugiego koncertu przysz┼éa mi do g┼éowy refleksja: jakich wielkich ludzi wyda┼é naród ┼╝ydowski! Ludzi, którym ┼Ťwiat wiele zawdzi─Öcza, w najrozmaitszych dziedzinach: m. in. w kulturze, fizyce, matematyce i ekonomii. I jak wielk─ů dla nas strat─ů by┼éy skutki idei ludobójczych. A idee te nie zmar┼éy. Od┼╝ywaj─ů gdzieniegdzie na ┼Ťwiecie. Obieca┼éem sobie o tym jeszcze napisa─ç.

Pi─ůtek, 18.05.2012. Filharmonia Narodowa. Koncert muzyki XX wieku. W programie: Leonard Bernstein, trzy epizody taneczne z musicalu On the Town, Maurice Ravel Koncert fortepianowy G-dur, George Gershwin Koncert fortepianowy F-dur, Leonard Bernstein Ta┼äce symfoniczne z musicalu West Side Story. Wykonawcy: Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej, Micha┼é Nesterowicz - dyrygent, Pascal Rogé - fortepian.
Zdj─Öcia: Carl Van Vechten, www.durand-salabert-eschig.com, leonardbernstein.com, Anna Kaczmarz, nn.

Komentarze         dodaj komentarz
Dodaj sw├│j komentarz
podpis
komentarz
 
Prosimy o przyj─Öcie do wiadomo┼Ťci, ┼╝e przed publikacj─ů wpis zostanie zweryfikowany w celu eliminacji tre┼Ťci, kt├│rych publikacja jest niezgodna z prawem lub narusza dobre obyczaje.
 
 
 
© 2010-2017 Straponten.art.pl Prawa autorskie zastrze┼╝one.